Grensplaats Shen Congwen China
De radicale verandering van een regime heeft vaak een verwoestend effect op het culturele leven. Zodra de nieuwe orde een feit is, zit er voor veel kunstenaars en schrijvers niets anders op dan ondergronds te gaan, zich te conformeren aan de nieuwe waarden en principes of hun vroegere werkzaamheden geheel te staken. Shen Congwen vormt daarop geen uitzondering.
Hij begon begin jaren twintig van de vorige eeuw zijn eerste verhalen te schrijven, werd geleidelijk aan een gewaardeerd en succesvol schrijver, maar stortte volledig in na de Communistische Revolutie van 1949 en de daaropvolgende onderdrukking van schrijvers. Pas in 1955 kwam hij er weer enigszins bovenop, maar fictie heeft hij nooit meer geschreven.
Shen Congwen was het schrijverspseudoniem van Shen Yuehuan. Hij werd geboren in 1902, in de provincie Hunan, als telg van een familie die tot de etnische minderheid van de Miao behoorde. Op 15-jarige leeftijd verliet hij zijn geboortedorp, sloot zich aan bij lokale legertjes en zwierf een jaar of vijf langs de dorpen en streken aan de Yuanshui rivier. De buitenprovincies van China waren toen vooral in handen van krijgsheren. Shen sloot zich aan bij een legertje in Yuanling en leefde daar tussen de soldaten, keuterboertjes en handwerkslieden. Hun armoedige en miserabele omstandigheden en de willekeur waarmee onschuldige mensen door soldaten werden gedood maakten diepe indruk op hem. Deze vroege ervaringen leverden hem de onderwerpen voor veel van zijn succesvolle verhalen.
Shen verhuisde naar Peking in 1923. In 1924 begon hij, aangemoedigd door gevestigde auteurs, zijn verhalen te publiceren, aanvankelijk in allerlei bestaande literaire tijdschriften, maar uiteindelijk in het tijdschrift dat hij zelf, samen met de rebelse en links georiënteerde vrouwelijke schrijver Ding Ling, oprichtte.
An irrevelant writer: Shen Congwen
Great books are never abandoners—they don’t betray us; they don’t turn away from our candid admiration or criticism; they don’t die. More often than not, my attachment does not extend to their creators—I do read biographies, the correspondence and diaries of certain writers, but they come secondarily, anecdotally.
This, however, is not the case with Shen Congwen’s letters. Family Letters of Congwen was among the few Chinese books I brought with me when I came to the U.S. in 1996.
Lees de introductie van Family Letters door Yiyun Li op A Public Space
Geïnspireerd door de verhalen van Lu Xun, die zich veelal richtten op het leven in kleine dorpsgemeenschappen, speelden de vroege werken van Shen Congwen zich vooral af in de streken en dorpen die hij uit zijn eigen jeugd kende, zijn geboortestad in het bijzonder. Zijn beschrijvingen van leven en lot van arbeiders, kooplui, rondtrekkende soldaten en de schippers van de Yuanshui rivier, zijn kleurrijk en vol inleving en verwoord in een directe en tegelijkertijd lyrische stijl. Shen Congwen is feitelijk de eerste auteur die het leven in West-Hunan beschreef, en dat ook nog eens op een levendige manier deed. Zijn vroege werk legde vooral de nadruk op het verhaal en de geschiedenis die daarin vervat zat en de opmerkelijke levensstijl van de oorspronkelijke bewoners van die afgelegen dorpen en plekken. Later kwam het accent meer te liggen op de ruwe ongepolijste kracht en het onverschrokken temperament van de bevolking van de Chinese grensgebieden. De directheid en eerlijkheid van die eenvoudige mensen worden geschetst in sterk contrast met de moderne beschaving en de hypocrisie, de ijdelheid en de corruptie die het leven van de zogenaamde beschaafde klassen in de grote steden kenmerkte. Al zijn werk heeft een sterk realistische toon en stijl.
Shen Congwen stond bekend om zijn bijzondere mix van door dialecten geïnspireerde taal en stijl met de klassieke Chinese schrijftraditie. Zijn werk laat ook een duidelijke invloed vanuit de Westerse literatuur zien. Hij wordt wel beschreven als ‘een roman- en verhalenschrijver, een lyricus en een gepassioneerde held van de literaire en intellectuele onafhankelijkheid… Al is zijn werk nagenoeg compleet onbekend bij westerse lezers, veel ervan, doordrongen als het is van de folklore en gebruiken van zijn geboortestreek, is wel vergeleken met het werk van William Faulkner. ’ (New York Times, 1988)
“I’m going to tell you a lot of love stories today,” Yiyun Li said to begin her Two Voices event on Shen Congwen at the Center for the art of Translation. In the enclosed audio you can hear Li discuss her translation of just those letters. She starts with the love letters from Congwen’s years-long courtship of his wife, who started out as his student of 18: “I have crossed many bridges, I have seen so many different kinds of clouds, I have drank all sorts of wine, but I have only loved one person at her best age.”
Beluister het Two Voices Event met Yiyun Li over de brieven van Shen Congwen.
In de jaren dertig reisde Shen af naar zijn geboortestad om zijn stervende moeder te bezoeken. Gedurende deze reis schreef hij heel wat brieven aan de vrouw met wie hij kort daarvoor gehuwd was, waarin hij heel gedetailleerd verslag deed van alle beelden, feiten en anekdotes die zijn pad kruisten: het gewicht van de vissen die de vissers vingen, de verstoring van de alledaagse routine door de afleidingen rond de rivier, het gedrag van dronken bazen en potentaten, het gezang van de vrouwen, de liedteksten, het schijnsel van het licht op de boten. Dit alles vormde het fundament voor zijn meesterwerk Grensplaats (Bian cheng).
Grensplaats gaat over Cuicui, een jong meisje dat opgroeit in Green Creek Hill in het bergachtige dorp Chadong, met als enig gezelschap haar grootvader en een gele hond. De grootvader, een veerman, is waarschijnlijk gemodelleerd naar een van de veerlui die Shen op zijn tocht heeft ontmoet. Cuicui werd verwekt door een rondtrekkende soldaat. Na de zelfmoord van zowel haar vader als haar moeder is het aan haar grootvader om zich over de jonge wees te ontfermen. Hij doet dit zacht en met tact, zoals in de steun die hij haar geeft wanneer zich twee broers als minnaars aandienen bij de dan dertienjarige Cuicui. De zo moeilijke keus welke van de broers te kiezen hoeft Cuicui noch haar grootvader te maken wanneer één van de broers komt te overlijden. In deze passages tekent zich het talent van Shen om lokale gebruiken rond de dood te verweven met de natuurlijke orde der dingen in Green Creek Hill.
De Chinese staatscensuur gedurende de jaren vijftig trof ook de boeken waarin het armzalige lot van de boeren niet werd verklaard uit de onderdrukking en mishandeling door de landheren. Shen heeft de moeizame levens van de kleine boeren en landarbeiders altijd gezien als een vanzelfsprekende, slechts ten dele beïnvloedbare uitkomst van de natuurlijke omstandigheden waaronder ze moesten leven. Deze opvattingen waren niet in lijn met de retorica van dat moment en Shens boeken werden dan ook verboden. Door dit verbod zag Shen geen andere mogelijkheid dan te stoppen met schrijven, wat gerust gezien kan worden als een van de grote tragedies uit de geschiedenis van de Chinese literatuur. In 1955 trad Shen toe tot de staf van het Paleismuseum in de Verboden Stad in Peking. In 1957 publiceerde hij een boek over het museum. Hij ontwikkelde zich vervolgens tot een autoriteit op het gebied van Chinese kostuums en gewaden.
De pastorale kwaliteit van Grensplaats werd in de jaren tachtig opnieuw ontdekt en maakte dat het boek al snel werd beschouwd als een archetypische roman van de vroeg twintigste-eeuwse Chinese literatuur. Shen bood een alternatief voor het prozaïsche dat de propagandaliteratuur zo kenmerkte, door zijn zorgvuldige prozastijl en zijn vermenging van klassieke en moderne elementen, zoals de regionale taalvarianten die in de jaren dertig gebruikelijk waren. Shen Congwen had een grote invloed op de stijl van moderne schrijvers als Wang Zengqi, Ye Weilin en Gu Hua.
Dank gaat uit naar Alice Xin Liu voor haar informatie over Shen Congwen en zijn roman ‘Bian cheng’.
Reageer