De shortlist

Door Alexandra Koch 0 reacties reageer

De Europese Literatuurprijs bekroont de beste roman die in 2010 vanuit een Europese taal in het Nederlands werd vertaald. Op woensdag 11 mei heeft juryvoorzitter Frans Timmermans tijdens de Nacht van de Europese Literatuur de shortlist voor de Europese Literatuurprijs bekendgemaakt. De jury selecteerde uit de longlist van twintig vertalingen vijf titels die in aanmerking komen voor de prijs. De prijsuitreiking zal zaterdag 3 september, tijdens Manuscripta in Amsterdam plaatsvinden. De volgende vijf titels zijn genomineerd (in alfabetische volgorde op naam van de auteur):

• HHhH door Laurent Binet, vertaald uit het Frans door Liesbeth van Nes (Meulenhoff).
• Dat weet je niet door Jens Christian Grøndahl, vertaald uit het Deens door Annelies van Hees (Meulenhoff)
• De niet verhoorde gebeden van Jacob de Zoet door David Mitchell, vertaald uit het Engels door Harm Damsma en Niek Miedema (Ailantus)
• Drie sterke vrouwen door Marie NDiaye, vertaald uit het Frans door Jeanne Holierhoek (De Geus)
• De werkplaats van de duivel door Jáchym Topol, vertaald uit het Tsjechisch door Edgar de Bruin (Ambo/Anthos)

Maarten Asscher, directeur van de Athenaeum Boekhandel en een van de initiatiefnemers, over de Europese Literatuurprijs:

Waarom is deze prijs in het leven geroepen?

‘De prijs is het initiatief van een aantal personen en instellingen die - elk vanuit een eigen perspectief op de literaire wereld - eenzelfde gevoel had, namelijk dat het met de diversiteit op de markt voor het vertaalde literaire boek in Nederland niet de goede kant opgaat. Wij stelden vast dat waarschijnlijk meer dan tachtig procent van alle literaire vertalingen die jaarlijks in Nederland worden uitgebracht, vertaald is uit het Engels. Nou is de Engelstalige literatuur fenomenaal rijk voorzien aan literair erfgoed en aan actueel talent, maar alleen al de Europese literatuur is een minstens zo vruchtbaar terrein. Helaas kun je vaststellen dat de belangstelling van publiek, journalistiek en kritiek voor bijvoorbeeld Oost- en Middeneuropese literatuur de afgelopen twintig jaar scherp gedaald is. Ook de nieuw-Griekse, de Roemeense of de Portugese literatuur is, op enkele moderne klassiekers na, in Nederlandse vertaling beslist ondervertegenwoordigd. In plaats van meteen naar het middel van de vertaalsubsidie te wijzen als instrument om de vertaalcultuur in Nederland te verrijken, hebben we ervoor gekozen om nadrukkelijk de aandacht te vestigen op het moois dat al wel in vertaling verschijnt. Vandaar een jaarlijkse prijs voor de beste Europese roman in Nederlandse vertaling. Het feit dat de onafhankelijke boekhandel in Nederland en Vlaanderen een bijdrage aan deze prijs levert, zowel in financieel opzicht als in de keuze van de longlist van 20 titels, maakt dat de Europese Literatuurprijs tot een echte literaire lezersprijs kan uitgroeien. En de omstandigheid dat ook de vertaler van het winnende boek een geldprijs ontvangt, is een daad van rechtvaardigheid ten opzichte van de vertaler als onmisbare bemiddelaar tussen culturen.’

Kun je nog een aanbeveling doen (voor de schwob lezers)? Las je onlangs een belangrijk werk dat nog niet in het Nederlands verkrijgbaar is/dat wellicht volgend jaar voor de longlist geselecteerd gaat worden?

‘Een schrijver die ik zelf in 2010 voor het eerst ben gaan lezen is de romanschrijver Borislav Pekić, zonder enige twijfel een van de belangrijkste Joegoslavische/Servische schrijvers van de twintigste eeuw, en beslist ook een van de zeer grote Europese schrijvers van zijn tijd. De roman die in Engelse vertaling How to quiet a Vampire heet, en die oorspronkelijk uit 1977 stamt, verscheen enkele jaren geleden bij Northwestern University Press. Het is een ijselijk en onvergetelijk boek, waar de Tweede Wereldoorlog een hele donkere schaduw overheen werpt. De roman is een kruising tussen Dostojevski en Aleksandar Tišma, met hallucinerende dialogen in een stijl alsof de schilder Francis Bacon een pen in plaats van een penseel had gebruikt. Volgens mij is er van Pekić nooit een roman in het Nederlands vertaald, er bestaat niet eens een Nederlandstalige Wikipedia-pagina over hem. Hij kan de Europese Literatuurprijs niet meer krijgen, want hij overleed al in 1992, maar het vertalen van dat soort magnifieke boeken uit de Europese literatuur, dat is wel waar deze prijs wat mij betreft over gaat.’